Sot është Dita Ndërkombëtare të Mbrojtjes së Shtresës së Ozonit, e cila mbron Tokën nga pjesa e dëmshme e rrezeve të diellit, duke ndihmuar kështu në ruajtjen e jetës.

Shtresa e ozonit mbron Tokën nga pjesa më e madhe e rrezatimit ultraviolet të dëmshëm të diellit. Drita e diellit bën të mundur jetën, por shtresa e ozonit e bën jetën ashtu siç e dimë të mundur.

Vrima e shkaktuar nga gazrat që shkatërrojnë ozonin (ODS) të përdorura në aerosole dhe ftohje, të tilla si frigoriferë dhe kondicionerë po kërcënonte të rrisë rastet e kancerit të lëkurës dhe kataraktit dhe të dëmtojë bimët, të korrat dhe ekosistemet.

Në vitin 1985, qeveritë e botës miratuan Konventën e Vjenës për Mbrojtjen e Shtresës së Ozonit. Sipas Protokollit të Montrealit të Konventës, qeveritë, shkencëtarët dhe industria punuan së bashku për të shkurtuar 99 për qind të të gjitha substancave që shkatërrojnë ozonin.

Falë Protokollit të Montrealit, shtresa e ozonit po shërohet dhe pritet të kthehet në vlerat e para 1980 deri në mes të shekullit.

Por, siç kërkon të theksojë Dita Botërore e Ozonit këtë vit, Protokolli i Montrealit bën shumë më tepër, të tilla si ngadalësimi i ndryshimit të klimës dhe ndihma për të rritur efikasitetin e energjisë në sektorin e ftohjes, gjë që kontribuon në sigurinë ushqimore.

Në mbështetje të Protokollit, amendamenti i Kigalit, i cili hyri në fuqi në 2019, do të punojë drejt zvogëlimit të hidrofluorokarbonit (HFCs), gazrave serë me potencial të fuqishëm të ngrohjes së klimës dhe dëmtimit të mjedisit.

Sipas të dhënave që AMMK te siguruara nga Doganat e Kosovës, sasia vjetore e substancave ozon-holluese të importuara në Kosovë sillet ndërmjet 2000-5000 ton/vit, ku dominojnë lubrifikantët, solventët dhe substancat ozon-holluese që përdoren në mjekësi. 

Sipas të vlerësimeve të AMMK, në Kosovë emetimet e gazrave që ndikojnë direkt ne dëmtimin e shtresës së ozonit (HFC) përbjënë me pak se 1% të emetimeve totale të GHG, ndërsa që gazrat tjera me efek serrë kanë këtë përbëje: CO2 (88%), Metani (10%), ndërsa N2O rreth 1% të totalit të emetimeve.

Në vitin 1994, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara shpalli 16 Shtatorin Ditën Ndërkombëtare për Ruajtjen e Shtresës së Ozonit, duke përkujtuar datën e nënshkrimit, në 1987, të Protokollit të Montrealit mbi Substancat që Shkatërrojnë Shtresën e Ozonit (rezoluta 49/114)./Motilokal.com