Tema e vitit 2021 për Ditën Ndërkombëtare të Ajrit të Pastër për Qiej të Kaltër është "Ajër i shëndetshëm, Planet i shëndetshëm" i cili thekson aspektet shëndetësore të ndotjes së ajrit, veçanërisht duke marrë parasysh pandeminë COVID-19. Fokusi i këtij viti është në prioritizimin e nevojës për ajër të shëndetshëm për të gjithë, duke përfshirë çështje të tjera kritike siç janë ndryshimet klimatike, shëndeti i njerëzve dhe planetit, si dhe Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm. Dita shërben si një thirrje tubimi për veprim për të harmonizuar përpjekjet tona dhe për të kërkuar të drejtën tonë për ajër të pastër.

Ndikimi në shëndet: grimcat e vogla, të padukshme të ndotjes depërtojnë thellë në mushkëritë, qarkullimin e gjakut dhe trupat tanë. Këta ndotës janë përgjegjës për rreth një të tretën e vdekjeve nga goditja në tru, sëmundjet kronike të frymëmarrjes dhe kanceri i mushkërive, si dhe një e katërta e vdekjeve nga sulmi në zemër. Ozoni i nivelit tokësor, i prodhuar nga ndërveprimi i shumë ndotësve të ndryshëm në rrezet e diellit, është gjithashtu një shkak i astmës dhe sëmundjeve kronike të frymëmarrjes.

Ndikimi klimatik: ndotësit afatshkurtër të klimës (SLCP) janë ndër ata ndotës që lidhen më shumë me efektet shëndetësore dhe ngrohjen afatshkurtër të planetit. Ato qëndrojnë në atmosferë për pak ditë ose deri në disa dekada, kështu që zvogëlimi i tyre mund të ketë përfitime pothuajse të menjëhershme shëndetësore dhe klimatike për ata që jetojnë në vendet ku nivelet bien.

Parandalimi dhe zvogëlimi i ndotjes së ajrit për të përmirësuar cilësinë e ajrit në nivel global

Ndotja e ajrit është rreziku më i madh mjedisor për shëndetin e njeriut dhe një nga shkaqet kryesore të vdekjeve dhe sëmundjeve në nivel global, me rreth 6.5 milion vdekje të parakohshme (2016) në të gjithë botën që i atribuohen ndotjes së ajrit të brendshëm dhe të jashtëm. Veçanërisht në vendet në zhvillim, ndotja e ajrit prek në mënyrë disproporcionale gratë, fëmijët dhe të moshuarit, veçanërisht në popullatat me të ardhura të ulëta pasi ato shpesh janë të ekspozuara ndaj niveleve të larta të ndotjes së ambientit dhe ndotjes së ajrit të brendshëm nga gatimi dhe ngrohja me karburant, drunj dhe vajguri.

Ndotja e ajrit është një problem global me ndikime të gjera për shkak të transportit të tij në distanca të gjata. Numri i vdekjeve të parakohshme që rezulton nga ndotja e ajrit të ambientit vlerësohet të jetë në rrugën e duhur për t'u rritur me më shumë se 50 për qind deri në vitin 2050.

Shoqëria mbart një kosto të lartë të ndotjes së ajrit për shkak të ndikimeve negative në ekonomi, produktivitetin e punës, kostot e kujdesit shëndetësor dhe turizmin, ndër të tjera. Prandaj, përfitimet ekonomike të investimit në kontrollin e ndotjes së ajrit nuk mund të mbivlerësohen, dhe duhet kuptuar se ekziston gjithashtu një arsye ekonomike për të vepruar dhe se ekzistojnë zgjidhje me kosto efektive për të adresuar ndotjen e ajrit.

Cilësia e dobët e ajrit është një sfidë në kontekstin e zhvillimit të qëndrueshëm për të gjitha vendet, veçanërisht në qytetet dhe zonat urbane në vendet në zhvillim.

Dita Ndërkombëtare e Ajrit të Pastër për Qiej të Kaltër 

Shtetet anëtare të OKB-së njohin nevojën për të zvogëluar ndjeshëm numrin e vdekjeve dhe sëmundjeve nga kimikatet e rrezikshme dhe ndotja e ajrit, ujit e tokës deri në vitin 2030.

Ajri i pastër është i rëndësishëm për shëndetin dhe jetën e përditshme të njerëzve, ndërsa ndotja e ajrit është rreziku më i madh mjedisor për shëndetin e njeriut dhe një nga shkaqet kryesore të vdekjeve dhe sëmundjeve në nivel global. Ndotja e ajrit prek në mënyrë disproporcionale gratë, fëmijët dhe personat e moshuar, dhe gjithashtu ka një ndikim negativ në ekosistemet./Motilokal.com