Nivelet e pashembullta të ndërtimit të digave dhe devijimit të ujit të lumenjve të mëdhenj po lënë në etje shumë vende në mbarë botën, duke rritur njëkohësisht veç etjes edhe rrezikun e luftërave për burimet e ujit.
Duke më folur përmes Zoom nga banesa e tij në Amsterdam, Ali al-Sadr pushon për të pirë një gllënjkë ujë. Ironia i doli përpara, ai lëshon një të qeshur. "Para se të largohesha nga Iraku, unë luftoja çdo ditë për të gjetur ujë të pastër të pijshëm." Tre vjet më parë, al-Sadr iu bashkua protestave në rrugët e Basrës, duke kërkuar nga autoritetet që të adresojnë krizën në rritje të ujit në qytet.
"Para luftës, Basra ishte një vend i bukur", shton 29-vjeçari. "Ata na quanin Venecia e Lindjes." Kufizuar nga njëra anë nga lumi Shatt al-Arab, qyteti është i mbyllur nga një rrjet kanalesh të ujërave të ëmbla. "Por kur u largova, ata po pomponin ujëra të zeza në rrugët ujore. Ne nuk mund të laheshim, era e lumit më dha migrenë dhe më në fund u sëmura, kalova katër ditë në shtrat." Në verën e vitit 2018, uji i ndotur dërgoi 120,000 Basrans në spitalet e qytetit dhe kur policia hapi zjarr ndaj atyre që protestuan, al Sadr ishte me fat që shpëtoi jetën e tij. "Brenda një muaji i mbylla bagazhet dhe u largova për në Evropë", thotë ai.
Në të gjithë botën, histori si ajo e Sadrit po bëhen shumë të zakonshme. Rreth një e katërta e popullsisë së botës sot përballet me mungesë të madhe të ujit të paktën një muaj në vit dhe kjo po i shtyn shumë njerëz të kërkojnë një jetë më të sigurt në vendet e tjera.
"Nëse nuk ka ujë, njerëzit do të fillojnë të emigrojnë", thotë Kitty van der Heijden, shefe e bashkëpunimit ndërkombëtar në ministrinë e jashtme të Holandës dhe eksperte në hidropolitikë. Mungesa e ujit prek afërsisht 40 për qind të popullsisë së botës dhe sipas parashikimeve të Kombeve të Bashkuara dhe Bankës Botërore thatësira mund të rrezikojë deri në 700 milionë njerëz në zhvendosje deri në vitin 2030. Njerëz si van der Heijden janë të shqetësuar për atë që mund të pasojë.
"Nëse nuk ka ujë, politikanët do të përpiqen ta kontrollojnë atë dhe ata mund të fillojnë luftëra për të" thotë ajo për BBC.
Gjatë shekullit të 20-të, përdorimi global i ujit u rrit me më shumë se dyfishin e rritjes së popullsisë. Sot, kjo anomali po çon shumë qytete, që nga Roma deri në Cape Toën, Chennai e në Lima në racionimin e ujit.
Krizat e ujit janë renditur në pesë vendet e para të listës së rreziqeve globale të Forumit Ekonomik Botëror. Në vitin 2017, thatësira të rënda kontribuan në krizën më të keqe humanitare që nga Lufta e Dytë Botërore, kur 20 milionë njerëz në Afrikë dhe në Lindjen e Mesme u detyruan të linin shtëpitë e tyre për shkak të mungesave shoqëruese të ushqimit dhe konflikteve që shpërthyen.
Peter Gleick, kreu i Institutit të Paqësorit në Oakland ka kaluar tre dekadat e fundit duke studiuar lidhjen midis mungesës së ujit, konfliktit dhe migrimit dhe beson se konflikti për burimet ujore është në rritje. "Me përjashtime shumë të rralla, askush nuk vdes nga etja e mirëfilltë", thotë ai. "Por gjithnjë e më shumë njerëz po vdesin nga uji i kontaminuar, ose konfliktet për qasjen te burimet e ujit".
Gleick dhe ekipi i tij janë prapa “Kronologjisë së Konfliktit të Ujit”, një regjistër i 925 konflikteve të ujit, të mëdhenj dhe të vegjël, që shtrihen që në ditët e mbretit babilonas Hamurabi e deri më sot. Nuk është në asnjë mënyrë shteruese dhe konfliktet e listuara ndryshojnë nga luftërat e plota deri te mosmarrëveshjet midis fqinjëve. Por ajo që ata zbulojnë është se marrëdhënia midis ujit dhe konfliktit është një lidhje komplekse.
"Ne i kategorizuam konfliktet e ujit në tre grupe," thotë Gleick. "Si një “nxitës" i konfliktit, ku dhuna shoqërohet me mosmarrëveshje mbi qasjen dhe kontrollin e ujit; si një "armë" konflikti, ku uji ose sistemet e ujit përdoren si armë në konflikte, përfshirë edhe për përdorimin e digave për të ndaluar ujë, ose përmbytje në komunitetet e rrjedhës së poshtme; dhe si 'viktima' ose 'objektiva' të konflikteve, ku burimet ujore, ose impiantet e trajtimit, ose tubacionet janë shënjestruar gjatë konflikteve".
Pjesa më e madhe e konflikteve janë të lidhura me bujqësinë. Ndoshta nuk është për t'u habitur pasi bujqësia përbën 70 për qind të përdorimit të ujërave të ëmbla. Në rajonin gjysmë të thatë Sahel të Afrikës, për shembull, ka raporte të rregullta të barinjve dhe fermerëve që përplasen dhunshëm për furnizimet e pakta të ujit të nevojshëm për kafshët dhe të korrat e tyre.
Por me rritjen e kërkesës për ujë, rritet edhe shkalla e konflikteve të mundshme.
"Hulumtimi i fundit mbi këtë temë tregon se dhuna e lidhur me ujin rritet me kalimin e kohës", thotë Charles Island, drejtor global për ujin në Institutin e Burimeve Botërore. "Rritja e popullsisë dhe zhvillimi ekonomik po nxisin rritjen e kërkesës për ujë në të gjithë botën. Ndërkohë, ndryshimi i klimës po zvogëlon furnizimin me ujë duke i bërë reshjet gjithnjë e më të çrregullta në shumë vende".
Askund nuk është efekti i dyfishtë i stresit të ujit dhe ndryshimit të klimës më i dukshëm se pellgu më i gjerë Tigër-Eufrat-që përfshin Turqinë, Sirinë, Irakun dhe Iranin Perëndimor. Sipas imazheve satelitore, rajoni po humb ujërat nëntokësore më shpejt se pothuajse kudo tjetër në botë dhe ndërsa disa vende bëjnë përpjekje të dëshpëruara për të siguruar furnizimin me ujë, veprimet e tyre po prekin vendet fqinje./Motilokal.com
