Kur bëhet fjalë për intensifikimin e rivalitetit midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, qielli nuk është aspak kufiri.

Ndërsa të dy vendet janë në garë për sa i përket ekonomisë, teknologjisë, gjeopolitikës dhe madje ideologjisë në Tokë, hapësira është bërë tashmë kufiri thelbësor në konkurrencën midis dy fuqive.

Dhe për shkak të natyrës së përdorimit të dyfishtë të teknologjive hapësinore, ajo që është në rrezik shtrihet përtej prestigjit thjesht shkencor dhe pozitës globale. Përveç mbrojtjes kombëtare, shumë nga jeta jonë në Tokë nga komunikimet digjitale deri te lundrimi  varen nga satelitët në hapësirë.

Pas shkatërrimit të programit hapësinor të Bashkimit Sovjetik, SHBA-të kanë shijuar një periudhë udhëheqjeje të pashembullt në hapësirë. Por në vitet e fundit, vëzhguesit dhe politikanët amerikanë kanë paralajmëruar që dominimi i Amerikës së shpejti mund të sfidohet nga Kina.

Ky shqetësim është shtuar edhe më shumë pas një sërë  arritjesh të rëndësishme të Kinës: Në vitin 2019, Kina u  bë vendi i parë që zbarkoi në Hënë; vitin e kaluar, Kina dërgoi në orbitë me sukses satelitin e saj Beidou, dhe muajin e kaluar, u bë vendi i vetëm pas SHBA-së që dërgoi një rover në Mars.

Ky përparim ka nxitur administratorin e ri të NASA-s Bill Nelson të paralajmëronte kundër vetëkënaqësisë amerikane përballë ambicieve hapësinore të Kinës. Në një seancë dëgjimore të Dhomës së Përfaqësuesve muajin e kaluar, ai e cilësoi Kinën “një konkurrencë shumë agresive” dhe paraqiti në Kongres planet e tij për të financuar NASA-n në mënyrë që ata të dërgojnë përsëri njerëz në hënë.

Pavarësisht nga përparimet e saj, teknologjia hapësinore e Kinës mbetet ende pas SHBA-ve. Por programi hapësinor i Kinës është i mbushur me mbështetje politike dhe monetare nga Partia Komuniste në pushtet, e cila e sheh suksesin e saj si një masë kryesore të qëndrimit të saj të qëllimshëm dhe legjitimitetit të brendshëm.

Javën e kaluar, konkurrenca SHBA-Kinë për sa i përket hapësirës  hyri në një fazë të re kur tre astronautë kinezë mbërritën në stacionin hapësinor ende në ndërtim. I vetmi stacion tjetër hapësinor që ishte në orbitë ishte Stacioni Hapësinor Ndërkombëtar, një bashkëpunim i udhëhequr nga SHBA me Rusinë, Europën, Japoninë dhe Kanadanë.

Për 23 vitet e fundit, ISS është vizituar nga më shumë se 200 astronautë nga 19 vende, përveç Kinës. Që nga viti 2011, NASA është ndaluar në mënyrë efektive të bashkëpunojë me Kinën, pasi Kongresi miratoi Amendamentin e “Ujkut” për shkak të shqetësimeve të ndërlidhura me spiunazhin.

Ky përjashtim të paktën pjesërisht ka nxitur Pekinin për të ndërtuar stacionin e tij hapësinor, Tiangong, i cili pritet të përfundojë në fund të vitit të ardhshëm – dy vite para se ISS të mos jetë në përdorim në 2024. Nëse SHBA dhe partnerët e saj ndërkombëtarë nuk vendosin të zgjasin jetën operative të ISS, stacioni hapësinor Tiangong i Kinës së shpejti mund të bëhet stacioni i vetëm i ekuipazhit në orbitë, ai që astronautët e NASA-s nuk lejohen të bashkohen nga ligji i miratuar nga SHBA që në 2011.

Ndërsa ISS ishte kryesisht një sipërmarrje SHBA-RUSI, që nga hiri i Luftës së Ftohtë, Tiangong  po ndërtohet mes bisedimeve për një Luftë të Re të Ftohtë. Dhe ka të ngjarë që në vitet që do të vijnë, aleancat në hapësirë do të pasqyrojnë gjithnjë e më shumë linjat gjeopolitike në Tokë.

Tashmë, zyrtarët kinezë të hapësirës e kanë bërë të qartë se dëshirojnë të mirëpresin astronautë të huaj në bordin e stacionit hapësinor pas përfundimit. Kina po bashkon gjithashtu forcat me Rusinë për të ndërtuar një stacion të përbashkët kërkimor në polin jugor të hënës deri në vitin 2035 – një strukturë që do të jetë e hapur për pjesëmarrjen ndërkombëtare.

Ndërkohë, SHBA-ja po ndërton koalicionin e vet ndërkombëtar. Marrëveshjet Artemis,  nga NASA në maj të vitit të kaluar, janë nënshkruar nga 12 vende, duke përfshirë SHBA-në dhe aleatët kryesorë si Britania, Australia, Kanada, Japonia dhe Koreja e Jugut.

As Kina dhe as Rusia nuk janë pjesë e marrëveshjes./Motilokal.com