Nga Ricardo Hausmann

Supozoni se ju jeni një politikëbërës në një ekonomi në zhvillim. Të ardhurat e vendit tuaj për frymë janë një pjesë e asaj në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Evropën Perëndimore ose Japoni. Ekonomia juaj është rritur gjatë 30 viteve të fundit, por po ashtu edhe ato më të pasura, që do të thotë se hendeku i të ardhurave mezi ka arritur buxhetin. Të rinjtë tuaj janë të paduruar dhe ëndërrojnë të largohen nga vendi, shpesh duke rrezikuar jetën, në kërkim të një jete më të mirë.

Tani ju është thënë që, për shkak të dioksidit të karbonit të emetuar kryesisht nga ekonomitë e përparuara, vendi juaj do të duhet të përshtatet me ndryshimet klimatike dhe të kufizojnë emetimet e CO2, gjë që do ta bëjnë energjinë më të shtrenjtë dhe përparimin ekonomik më të vështirë. A duhet t'i shpërfillni çështjet e gjelbra dhe të përqendroheni vetëm në zhvillimin kombëtar?

Jo, nuk duhet ta bësh. Arsyeja është se dekarbonizimi do të transformojë prodhimin global. Qëllimi i tyre nuk duhet të jetë ndalimi i ngrohjes globale duke kufizuar emetimet e brendshme, por më tepër të marrin një rol për veten e tyre në një ekonomi botërore me shpejtësi të gjelbër.

Siç argumenton Bill Gates në librin e tij të fundit “Si të Shmangni një Katastrofë Klimatike”, prodhimi i energjisë elektrike të gjelbër dhe elektrizimi i gjithçkaje që mundemi, siç janë të gjitha format e transportit, është thelbësore për çdo strategji për arritjen e emetimeve neto-zero. Por plotësisht dekarbonizimi i transportit, është një sfidë e madhe, që do të na çojë vetëm në një të katërtën e rrugës. Bota gjithashtu do të duhet të ndryshojë mënyrën e prodhimit të çelikut, aluminit, bakrit, çimentos, plehrave, lëndëve djegëse, nxehtësisë, madje edhe ushqimit dhe qyteteve.

Lajmi i mirë në frontin e dekarbonizimit është rënia dramatike e kostove të energjisë diellore dhe të erës. Problemi është që ndërprerja e këtyre burimeve energjetike ka krijuar një divergjencë të gjerë në vlerë midis energjisë elektrike për ta përdorur ose humbur atë dhe energjisë së disponueshme, e cila është në dispozicion sipas kërkesës dhe prodhuar kryesisht nga të ashtuquajturat impiante që djegin gaz natyror.

Zgjidhja e problemit të ndërprerjes është ruajtja. Bateritë me litium kanë qenë opsioni më i mirë për teknologjitë nga telefonat celularë te veturat, ndërsa kripërat e shkrirë mund të ruajnë energjinë diellore si nxehtësi për përdorim të mëvonshëm në prodhimin e energjisë elektrike.

Një shpresë e re e rëndësishme për dekarbonizimin është hidrogjeni: përdorimi i energjisë së rinovueshme për të ndarë molekulat e ujit prodhon hidrogjen dhe oksigjen. Pastaj mund të digjni hidrogjen si lëndë djegëse, dhe ai do të lëshojë vetëm avuj uji, ose mund ta vendosni në një qelizë karburanti për të bërë energji elektrike sipas kërkesës. Përndryshe, ju mund të përdorni hidrogjenin si lëndë të parë për të bërë përbërës më të dendur si energjia e amoniakut, e cila mund të shërbejë si lëndë djegëse vetë ose të ndihmojë në krijimin e nitratit të amonit për përdorim në plehra dhe lëndë plasëse. Hidrogjeni gjithashtu mund të ndihmojë në prodhimin e metanit të gjelbër, metanolit, karburantit ose plastikës. E gjithë kjo është fizikisht e mundur, por bërja e tij efikase ekonomikisht do të kërkojë risi.

Një zgjidhje tjetër e problemit është e ashtuquajtura kapje dhe sekuestrim i karbonit (CCS). Deri më tani, kjo teknologji është instaluar në vendet me emetime të tilla si termocentralet, por në parim, CCS mund të ndodhë kudo, mundësisht, afër vendeve të përshtatshme të magazinimit nëntokësor gjeologjikisht. Në mënyrë ideale, do të kishte një treg global për shërbimet CCS, ku emetuesit në një vend mund të blejnë CCS në një tjetër. Ai treg ende nuk ekziston, por mund të krijohet.

Pjesa më e madhe e inovacionit, si gjithmonë, rezulton nga të mësuarit duke bërë, përmes asaj që ekonomistët e quajnë “Ligji i Wright”: kostot bien me prodhimin e akumuluar, ndërsa njerëzit gjejnë mënyra më të mira për të bërë gjërat. Kush bën të mësuarit do të përcaktojë se kush ka atë që duhet për të marrë pjesë me sukses në industritë e sotme të gjelbërt në zhvillim.

Por ka arsye për të bërë të mësuarit, për shkak të disa përparësive natyrore, teknologjia ekzistuese është tashmë konkurruese. Për shembull, nivelet më të larta të izolimit në botë, sasia e rrezatimit diellor që arrin një zonë të caktuar, janë në shkretëtirat e Australisë, Kilit dhe Namibisë, tre vende që aktualisht po zhvillojnë strategji të hidrogjenit të gjelbër.

E gjithë kjo hap shtigje të reja të zhvillimit ekonomik për shtetet, qoftë në prodhimin e energjisë së gjelbër dhe materialeve apo në zinxhirët e vlerës që i mbështesin ato, duke përfshirë inputet, mallrat kapitale, inxhinierinë, prokurimin dhe ndërtimin e infrastrukturës së gjelbër. Vendet që nuk i kushtojnë vëmendje këtyre ndryshimeve mund të lihen me produkte "gri" që shmangen gjithnjë e më shumë nga një botë e gjelbëruar, duke e bërë më të vështirë zhvillimin kombëtar.

Me pak fjalë, efektet e ngrohjes globale paraqesin një kërcënim të rëndë për vendet në zhvillim, dekarbonizimi nuk është thjesht një burim i kufizimeve dhe imponimeve mbi mundësitë e mundshme ekonomike. Është gjithashtu një ndryshim që do të krijojë industri, tregje dhe rrugë të reja për rritje.

Qeveritë e vendeve në zhvillim duhet të studiojnë zinxhirët e vlerave që shfaqen prapa industrive që do të prodhojnë prodhimet e gjelbra të nevojshme për të zvogëluar emetimet. Për këtë qëllim, ata duhet të imitojnë Izraelin dhe Singaporin duke vendosur pozicionin e Shkencëtarit Kryesor në mënyrë që të kryejnë mbikëqyrje teknologjike dhe të kuptojnë se si të shfrytëzojnë trendët në zhvillim.

Bërësit e politikave duhet gjithashtu të synojnë të zhvillojnë strategji të qarta për të tërhequr investime nga industritë e gjelbra në zhvillim. Kjo do të thotë të përcaktoni se cilat pjesë të zinxhirit të vlerës luajnë me pikat e forta të vendit të tyre, qofshin ato aftësi prodhuese ekzistuese ose disa burime natyrore përkatëse siç janë rrezatimi diellor, era, hidrocentrali, litiumi, ose vendet e përshtatshme për ruajtjen e CO 2 gjeologjikisht.

Arritja e transformimit të nevojshëm do të kërkojë krijimin e një çmimi midis produkteve shpesh identike të gjelbërta dhe gri. Një mënyrë për ta arritur këtë është përmes një takse globale homogjene të karbonit, por kjo nuk ka gjasa të materializohet. Rregulla më komplekse detyrimisht do të shfaqen, qoftë përmes rregulloreve apo subvencioneve. Qeveritë e vendeve në zhvillim duhet të kuptojnë se cilat lloje rregullash, si në marrëveshjet globale ashtu edhe në ato rajonale, mund të avancojnë më së miri interesat e tyre kombëtare.

Agjenda e gjelbër mund të jetë në lidhje me parandalimin e një katastrofe globale. Por nëse vendet në zhvillim e menaxhojnë atë mirë, ata kanë një shans për ta shndërruar atë në rrugë të reja për zhvillimin kombëtar./Motilokal.com

Burimi: Project Syndicate