Ne kemi dëgjuar shumë për efektet e dëmshme që ka djegia e karburanteve fosile për planetin e veçanërisht për shëndetin e njeriut. Studimet e mëparshme zbuluan se numri i të vdekurve nga lëndët djegëse fosile të shkaktuara nga ndotja e ajrit ishte 10 mijë njerëz në ditë.

Por një studim i ri i udhëhequr nga studiuesit e Harvardit zbuloi se shifra është shumë më e keqe. Ndotja e karburantit fosil ishte përgjegjëse për 8.7 milion vdekje në të gjithë botën në vitin 2018. Kjo do të thotë se gati një në pesë vdekje ishte shkaktuar nga ndotja e ajrit ose 18% e tyre.

Hulumtimi u përqendrua në grimcat (PM) 2.5, një lloj i ndotjes së ajrit i përbërë nga grimca pluhuri shumë të imta me madhësi nën 2.5 mikronë.

PM 2.5 mund të lindë nga tubat e pasimit të automjeteve, djegia e lëndëve djegëse fosile dhe zjarret në pyje. Për shkak se grimcat janë kaq të imëta, ato mund të depërtojnë në mushkëri dhe të hyjnë në qarkullimin e gjakut. Ekspozimi kronik ndaj tij mund të ketë efekte të rënda shëndetësore si astma, sëmundjet e zemrës, goditja në tru, ankthi, depresioni, skizofrenia, kanceri i trurit dhe madje edhe verbëria.

Eloise Marais, bashkëautore e studimit, tha: “Djegia e lëndëve fosile prodhon grimca të imëta të ngarkuara me toksina që janë mjaft të vogla për të depërtuar thellë në mushkëri. Rreziqet e thithjes së këtyre grimcave, të njohura si PM 2.5, janë të dokumentuara mirë. Studimi ynë i shton provave në rritje se ndotja e ajrit nga varësia e vazhdueshme nga lëndët djegëse fosile është e dëmshme për shëndetin global.”

Rajonet me përqendrimet më të larta të ndotjes së karburanteve fosile (Evropa, Amerika Veriore Lindore dhe Azia Juglindore) kanë nivelet më të larta të vdekshmërisë. Ndërsa globalisht një në pesë vdekje shkaktohet nga djegia e lëndëve djegëse fosile, që është gati një në tre në Azi!

“Ne fillimisht ishim shumë hezitues kur morëm rezultatet sepse ato janë mahnitëse, por ne po zbulojmë gjithnjë e më shumë në lidhje me ndikimin e kësaj ndotjeje”, tha Eloise Marais.

Studimi i ri ndryshoi nga kërkimi i mëparshëm sepse shkencëtarët përdorën një simulim të kimisë atmosferike oksidant-aerosol nga NASA në vend që të mbështeteshin vetëm në satelitët dhe vëzhgimet sipërfaqësore.

Loretta J. Mickley tha: “Me të dhëna satelitore, ju shihni vetëm pjesë të enigmës. Është sfiduese për satelitët të bëjnë dallimin midis llojeve të grimcave dhe mund të ketë boshllëqe në të dhëna”.

Duke përdorur modelin e avancuar, ekipi llogariti përqendrimet e PM 2.5 në vende të ndryshme dhe programi ndau të gjithë globin në segmente të vogla sa 50 x 60 km (31 x 37 mi). Ata e kombinuan këtë rezolucion të lartë hapësinor me të dhëna se ku jetojnë njerëzit. Si kjo, ekipi mund të nxjerrë përfundime më të sakta në lidhje me llojin e ajrit që njerëzit thithnin çdo ditë.

Hulumtimi nënvizon rëndësinë e vendimeve të politikave. Për fat të mirë, ndotja e zvogëluar e ajrit tregon përfitime shëndetësore. Pra, sa më shpejt të veprojnë qeveritë, aq më mirë është për shëndetin dhe planetin./Motilokal.com