Në periudhën midis 1980 dhe 2022, kushtet ekstreme të lidhura drejtpërdrejt dhe tërthorazi me motin dhe klimën shkaktuan humbje ekonomike të aseteve të vlerësuara në 650 miliardë euro në Shtetet Anëtare të BE-së, nga të cilat 59.4 miliardë euro në 2021 dhe 52.3 miliardë euro në 2022. Analiza e tendencave të humbjeve ekonomike është e vështirë, pjesërisht për shkak të ndryshueshmërisë së lartë nga viti në vit. Megjithatë, disa analiza statistikore zbuluan se humbjet ekonomike rriten me kalimin e kohës. Ndërsa moti i rëndë dhe ekstremet e lidhura me klimën pritet të intensifikohen më tej, duket e pamundur që humbjet ekonomike të lidhura të ulen deri në vitin 2030.
Strategjia e Përshtatjes së BE- së nga viti 2021 synon të krijojë elasticitet dhe të sigurojë që BE-ja është e përgatitur mirë për të menaxhuar këto rreziqe dhe për t'u përshtatur me ndikimet e ndryshimeve klimatike.
Rreziqet hidrologjike (përmbytjet) përbëjnë pothuajse 43% dhe rreziqet meteorologjike (duke përfshirë vetëtimat dhe breshrin) rreth 29% të totalit. Për rreziqet klimatike, valët e të nxehtit shkaktojnë rreth 20% të humbjeve totale, ndërsa pjesa tjetër +/-8% shkaktohen nga thatësirat, zjarret në pyje dhe valët e ftohta .
Ngjarjet më të kushtueshme të motit gjatë periudhës 1980-2022 (të gjitha në çmimet euro 2022) përfshijnë:
- Përmbytjet e vitit 2021 në Gjermani dhe Belgjikë (44 miliardë euro);
- Kushtet komplekse të thatësirës dhe nxehtësisë ekstreme në vitin 2022 në të gjithë kontinentin (40 miliardë euro);
- Përmbytjet e vitit 2002 në Evropën Qendrore (34 miliardë euro);
- Stuhia Lothar në 1999 në Evropën Perëndimore (17 miliardë euro);
- Thatësira dhe vala e nxehtësisë e vitit 2003 në të gjithë BE-në (17 miliardë euro)
- Përmbytjet e vitit 2000 në Francë dhe Itali (14 miliardë euro).
Një numër relativisht i vogël ngjarjesh përbëjnë një pjesë të madhe të humbjeve ekonomike: 5% e ngjarjeve të lidhura me klimën me humbjet më të mëdha përbëjnë 59% të humbjeve dhe 1% e ngjarjeve shkaktojnë 28% të humbjeve, sipas vlerësimeve të Agjencia Evropiane e Mjedisit (EEA). Kjo rezulton në ndryshueshmëri të lartë nga viti në vit. Arsyet për këtë janë të shumta, duke përfshirë zhvillimin e aseteve në zonat vulnerabël, por edhe sepse shumica e ekstremeve të motit dhe klimës në mbarë botën dhe në Evropë janë bërë më të rënda dhe të shpeshta si rezultat i ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu.
Megjithatë, humbjet mesatare vjetore (çmimet konstante 2022 euro) ishin afërsisht:
- 10.4 miliardë euro në vitet 1981-1990,
- 12.2 miliardë në 1991-2000,
- 14.7 miliardë në 2001-2010
- 15.9 miliardë në 2011-2022.
Me 59.4 miliardë dhe 52.3 miliardë euro, vitet 2021 dhe 2022 respektivisht kanë humbjet më të larta ekonomike vjetore për të gjitha seritë kohore (të ndjekura nga 2002, 1999 dhe 1990). Për më tepër, një analizë statistikore e një mesatareje lëvizëse 30-vjeçare zbulon se humbjet financiare janë rritur me kalimin e viteve. Një linjë trendi lineare përmes këtyre mesatareve 30-vjeçare përfaqëson një rritje prej 41% gjatë periudhës 2009-2022, ose 2.5% në vit.
Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC) parashikon që ngjarjet ekstreme të lidhura me klimën do të bëhen më të shpeshta dhe më të rënda në mbarë botën. Kjo mund të prekë shumë sektorë në të gjithë Evropën, duke çuar në humbje më të mëdha ekonomike.
Kostoja e ardhshme e rreziqeve të lidhura me klimën varet jo vetëm nga shpeshtësia dhe ashpërsia e ngjarjeve, por edhe nga disa faktorë të tjerë, si vlera e aseteve të ekspozuara dhe masat e synuara të përshtatjes klimatike. Një numër studimesh tregojnë përfitimet e masave të përshtatjes , duke përfshirë zgjidhjet e bazuara në natyrë, në zbutjen e efekteve të motit dhe ekstremeve të lidhura me klimën në Evropë. Prandaj, kërkohet një qasje gjithëpërfshirëse për përshtatjen dhe menaxhimin e rrezikut. Forcimi i qëndrueshmërisë së shoqërisë ndaj ndryshimeve klimatike duke u fokusuar në rritjen e kapacitetit adaptues është çelësi i strategjisë së adaptimit të BE-së, e cila u miratua më 24 shkurt 2021.
Ndikimi ekonomik i ngjarjeve ekstreme të lidhura me klimën ndryshon ndjeshëm midis vendeve. Në terma absolutë, humbjet më të larta ekonomike në periudhën 1980-2022 në BE janë matur në Gjermani, e ndjekur nga Franca dhe më pas Italia. Humbjet më të larta për frymë janë llogaritur në Slloveni, Luksemburg dhe Gjermani, dhe humbjet më të larta për sipërfaqe (në km2) kanë ndodhur në Belgjikë, Luksemburg dhe Gjermani.
Vlerësohet se më pak se 20% e dëmeve totale ishin të siguruara, megjithëse kjo ndryshonte ndjeshëm midis vendeve, nga më pak se 2% në Lituani, Rumani, Qipro dhe Bullgari në mbi 35% në Danimarkë, Luksemburg, Belgjikë dhe Holandë. Kishte gjithashtu dallime domethënëse midis llojeve të ngjarjeve: për ngjarjet meteorologjike, mbi një e treta e humbjeve ishin të siguruara, ndërsa kjo ishte më pak se 15% për ngjarjet hidrologjike dhe pak më shumë se 10% për valët e të nxehtit dhe të gjitha ngjarjet e tjera klimatike, duke përfshirë thatësirat dhe zjarret në pyje.
/Motilokal.com
