Ndryshimet klimatike po thajnë lumenjtë, po shkaktojnë zjarre të egra, po rritë detet dhe po ndryshojnë stinët siç i njohim ne. Këto ndryshime katastrofike në mjediset nga të cilat ne varemi për ushqim dhe strehim po dëmtojnë gjithashtu shëndetin tonë mendor.

"Ankthi, pikëllimi, dëshpërimi, depresioni, ne po shohim shumë nga këto në kërkime. Sidomos kur më shumë njerëz fillojnë të (kuptojnë) se ndryshimi i klimës është një fenomen shumë real”, thotë Derrick Sebree, një psikolog në Shkollën e Psikologjisë në Miçigan.

Një raport i OKB-së i publikuar së fundmi vuri në dukje se rastet e shëndetit mendor janë rezultat i motit ekstrem dhe temperaturave në rritje. Ai gjithashtu paralajmëroi se këto kushte ekstreme vetëm sa do të përkeqësohen. Në vitin 2017, Shoqata Psikologjike Amerikane argumentoi se ekspertët dhe terapistët e traumës do të jenë pothuajse po aq thelbësorë sa qendrat e ftohjes dhe shtëpitë e ngritura për të ndihmuar njerëzit të përballen me një planet në ndryshim.

Ja çfarë duhet të dini për atë që ndryshimi i klimës po i bën shëndetit tonë mendor dhe çfarë mund të bëhet për ta trajtuar atë.

PTSD-pasojat e traumës 

Kur uragani Katrina goditi New Orleans, me stuhi dhe përmbytje që rezultuan mbyti afro 2,000 njerëz dhe shkatërroi gati 300,000 shtëpi. Pas Katrina-s, një studim me 400 njerëz zbuloi se një e katërta përjetuan çrregullime të stresit post-traumatik për dy vjet pas stuhisë.

Terapistët që trajtojnë të mbijetuarit nga fatkeqësitë natyrore thonë se problemet e shëndetit mendor mund të mos shfaqen gjithmonë menjëherë.

“Dy deri në tre vjet më vonë, dikush mund të mendojë se po ia dilnin mirë dhe më pas do të shfaqen”, thotë Dix Moore-Broussard, një terapiste që përjetoi Katrina-n dhe trajtoi ata që vuanin nga PTSD.

Së bashku me simptomat tipike të PTSD-makthe, rikthim, ankth, Moore-Broussard thotë se ajo pa pacientë që kishin "ankth parashikues", shqetësim intensiv për atë që mund të ndodhte në të ardhmen. Dhe simptomat mund të shfaqen papritur ose të nxiten nga moti që të kujton uraganet.

"Kam punuar me fëmijë që nuk mund të përballonin një stuhi", thotë ajo.

Kjo lloj traume mund të prishë funksionin normal të trurit, sipas një studimi të publikuar së fundmi  që gjurmoi ndikimet në shëndetin mendor të zjarreve. Njerëzit që ishin prekur nga zjarret u përpoqën të përqendroheshin dhe të përpunonin mendimet e tyre.

Eko-ankth

"Në katër ose pesë vitet e fundit, ndërsa ndikimet e ndryshimeve klimatike janë bërë më pak abstrakte dhe më reale, eko-ankthi ka kaluar nga prekja e njerëzve që ishin shumë të prirur ndaj mjedisit në një çështje kryesore", thotë Thomas Doherty, një psikolog i specializuar në ndryshimin e klimës.

Pas një valë rekord të të nxehtit në vitin 2021, njerëzit në Kolumbinë Britanike kishin deri në 40 për qind më shumë gjasa të raportonin se ndjenin ankth klimatik.

Mes të rinjve, ankthi se si ndryshimi i klimës do të formësojë të ardhmen është një problem veçanërisht i ngutshëm.

Një sondazh me 10,000 të moshës 16-25-vjeçare në 10 vende zbuloi se 59 për qind ishin shumë të shqetësuar për ndryshimin e klimës dhe 84 për qind ishin të paktën mesatarisht të shqetësuar.

Nxehtësia dhe dhuna

Temperaturat e larta janë shoqëruar me dhunë, abuzim me alkoolin dhe vetëvrasje. Nxehtësia mund të na bëjë të ndihemi të pakëndshëm, të etur dhe të rraskapitur. Gjithashtu mund ta bëjë më të vështirë për të bërë një gjumë të mirë gjatë natës, një çështje që lidhet me shëndetin e dobët mendor.

"Është një burim stresi, ju e dini se nuk jeni rehat", thotë Susan Clayton, një eksperte për ndryshimet klimatike dhe psikologjinë në Kolegjin e Wooster.."

Ndërsa ndryshimi i klimës i bën më të zakonshme valët e të nxehtit si ato të Paqësorit Veriperëndimor në 2021 dhe Pakistanit në 2022, mund të rezultojë në më shumë vetëvrasje. Një studim i vitit 2018 i botuar në revistën Nature Climate Change parashikoi se rritjet e ardhshme të motit të nxehtë mund të kontribuojnë në më shumë se 20,000 vetëvrasje në SHBA dhe Meksikë gjatë 30 viteve të ardhshme.

Dhimbje klimatike 

Shumë viktima të katastrofave klimatike i kanë parë shtëpitë e tyre të shkatërruara në një çast, por të tjerët po shikojnë ngadalë mjedisin rreth tyre të transformohet përtej njohjes.

Ashtu si me "eko-ankthin", shkencëtarët kanë shpikur një frazë të re për të kapur këtë lloj unik pikëllimi - solastalgjinë. Gjendja është përshkruar si një lloj malli për shtëpinë që ndjehet pa lëvizur kurrë.

Shërimi nga traumat klimatike 

Psikologët po e marrin seriozisht ndryshimin e klimës. Aleanca e Psikologjisë së Klimës ndihmon pacientët të gjejnë terapistë lokalë që kanë sinjalizuar një interes për trajtimin e çrregullimeve të lidhura me klimën.

Organizata Botërore e Shëndetësisë ka inkurajuar vendet që të integrojnë kujdesin shëndetësor mendor në përgjigjet e tyre politike ndaj ndryshimeve klimatike.

Gjithnjë e më shumë, ofruesit e shëndetit mendor po përdorin natyrën në recetat e tyre. Gjithçka nga ecja deri te arti japonez i larjes në pyll po ndihmon në trajtimin e njerëzve, sëmundjet e të cilëve vijnë nga bota e jashtme.

Studimet tregojnë se kalimi i kohës në natyrë përmirëson jo vetëm gjendjet e shëndetit mendor si depresioni dhe ankthi, por edhe gjendjet fizike si astma dhe presioni i lartë i gjakut.

/National Geographic/Motilokal.com